Concept-NRD PEH II: overheid onderzoekt rol energieopslag expliciet in nationale energie-infrastructuur 

Met de publicatie van de concept-Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) is de eerste formele stap gezet richting het Programma Energiehoofdstructuur II (PEH II). In dit document beschrijft het Rijk wat er onderzocht gaat worden, welke scenario’s en varianten worden bekeken en hoe de effecten worden beoordeeld, voordat keuzes worden gemaakt over de ruimtelijke inrichting van de nationale energie-infrastructuur richting 2050. 

De NRD vormt daarmee het inhoudelijke startpunt van het onderzoek en ligt nu open voor inspraak van overheden, bedrijven en maatschappelijke partijen. 

Wat is PEH II?

PEH II is bedoeld om tijdig ruimte te reserveren voor grootschalige energie-infrastructuur die nodig is voor een klimaatneutraal energiesysteem. Het programma bouwt voort op bestaande kaders zoals het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE), de Nota Ruimte, netontwikkelingen rond wind op zee en de Regionale Energiestrategieën (RES’en). 

In PEH II staan onder andere hoogspanningsverbindingen, buisleidingen, elektrolysers, waterstofopslag, batterijen en energiecentrales centraal. De focus ligt niet op concrete projecten, maar op strategische keuzes: waar is welke infrastructuur in de toekomst nodig, en onder welke randvoorwaarden? 

Wat staat er in de concept-NRD?

De concept-NRD vormt fase 1 van het proces voor PEH II. Dit proces bestaat uit vier fasen: het vaststellen van de reikwijdte en het detailniveau (NRD), een knelpuntenanalyse via scenario’s en varianten, de beoordeling van effecten en het trekken van beleidsconclusies. 

De NRD bevat nog geen keuzes of uitkomsten, maar legt vast welke scenario’s en varianten worden onderzocht en hoe deze worden beoordeeld. Daarmee vormt fase 1 het kader voor alle analyses en afwegingen in de vervolgstappen.  

Vier toekomstscenario’s en varianten: energieopslag expliciet tegen het licht

De basis van het onderzoek voor PEH II wordt gevormd door vier toekomstscenario’s van Netbeheer Nederland (2025). Alle scenario’s gaan uit van een klimaatneutraal energiesysteem in 2050, maar verschillen in opbouw: meer elektriciteit, meer waterstof, meer import of meer nationale balans. In alle vier groeit de behoefte aan flexibiliteit, waarbij energieopslag een steeds grotere rol speelt in het balanceren van vraag en aanbod en het betrouwbaar functioneren van het elektriciteitssysteem. 

Om een brede bandbreedte aan mogelijke systeemkeuzes te onderzoeken, voegt het ministerie aan deze scenario’s energetische en ruimtelijke varianten toe. Energetische varianten wijzigen aannames in de energiemix, waaronder minder batterijopslag, minder nationale waterstofproductie en een andere industriële vraag. Ruimtelijke varianten houden de energiemix gelijk, maar onderzoeken alternatieve locaties en de spreiding van infrastructuur, waaronder batterijopslag. 

Opvallend is dat energieopslag in alle scenario’s sterk groeit, maar dat de overheid expliciet onderzoekt wat de gevolgen zijn als die groei achterblijft. In deze variant wordt gekeken naar de impact op het energiesysteem en de benodigde infrastructuur, zoals extra netverzwaring, inzet van centrales of andere flexibiliteitsopties, en effecten op systeemefficiëntie, kosten en leveringszekerheid. Daarmee wordt energieopslag nadrukkelijk gepositioneerd als beleidsmatige afwegingsfactor, in plaats van als vast uitgangspunt. 

Beoordeling via IEA en plan-MER

De effecten van scenario’s en de energetische en ruimtelijke varianten worden beoordeeld via een Integrale Effectanalyse (IEA), waarin vier thema’s centraal staan: energiesysteemefficiëntie, milieu en ruimte (plan-MER), brede welvaart (kosten en economische effecten), en de uitvoerbaarheid. 

Voor energieopslag ligt binnen het plan-MER de nadruk op geluid, veiligheid en ruimtelijke inpassing, waarbij de diepgang van het onderzoek verschilt per type beleidskeuze (bijvoorbeeld nieuwe ruimtelijke reserveringen versus strategische visievorming). 

Waarom dit relevant is voor de energieopslagsector 

De concept-NRD laat zien dat energieopslag: 

• structureel onderdeel is van nationale systeemanalyses, 
• expliciet wordt meegenomen in zowel scenario’s als varianten, 
• en onderwerp is van beleidsmatige keuzes over schaal, locatie en noodzaak. 

De inspraakfase biedt marktpartijen de mogelijkheid om inhoudelijk te reageren op aannames, varianten en beoordelingscriteria, voordat het onderzoekskader definitief wordt vastgesteld.