Onderzoek toont snelle kostendaling van langeduur energieopslag

De kosten van langeduuropslag, oftewel long‑duration energy storage (LDES), dalen de komende jaren aanzienlijk. Dat blijkt uit het nieuwe technische rapport Cost Benchmarking for Long Duration Energy Storage Solutions, uitgevoerd door EPRI in samenwerking met de LDES Council. De studie laat zien dat diverse LDES‑technologieën richting 2030 gemiddeld circa 37% goedkoper worden, mede dankzij technologische ontwikkeling en opschaling van productie.

LDES – systemen die energie gedurende vele uren tot dagen kunnen opslaan – wordt steeds belangrijker nu het aandeel duurzame elektriciteit groeit en de vraag naar betrouwbare, schone energie stijgt. De behoefte wordt versterkt door de snelle toename van datacenters, elektrificatie van industrie en de groeiende impact van langdurige momenten met weinig zon of wind.

Grote variatie, maar duidelijke kostendaling

Op basis van kostengegevens van technologieontwikkelaars analyseerde EPRI vijf categorieën LDES‑technologieën. De studie zet de kosten van 2025 af tegen geprojecteerde kosten in 2030. Een paar opvallende uitkomsten:

• Intraday elektrochemische systemen (zoals flowbatterijen) dalen naar $244–$358/kWh in 2030, met een gemiddelde kostendaling van ~37%.
• Compressed‑gas‑technieken laten dalingen zien van 6–25%.
• Pumped heat energy storage toont in 2030 een relatief smalle bandbreedte van $236–$338/kWh, wat wijst op convergerende kostenstructuren.
• Multi‑day systemen (100 uur opslag) dalen richting $26–$38/kWh, dankzij schaalvoordelen bij langere duur.
• Thermische opslag (TES) laat de grootste spreiding én grootste daling zien, met kostenreducties van 16–47% richting 2030.

Een belangrijk inzicht uit het rapport is dat LDES‑technologieën vaak relatief duur zijn per kW vermogen, maar juist competitief worden op langere duur omdat de kosten per extra opgeslagen kWh beperkt toenemen. Daarmee bieden ze robuuste oplossingen voor lange perioden waarin hernieuwbare productie laag is.

LDES als strategische bouwsteen voor de Europese energiemarkt

Parallel aan de publicatie riep onder andere Energy Storage Europe, waarbij Energy Storage NL is aangesloten, Europese beleidsmakers op om LDES expliciet te verankeren in het Europese energie‑ en marktontwerp. Andere landen lopen hierin voor: Californië, Australië en het Verenigd Koninkrijk hebben al specifieke LDES‑programma’s. Europa wordt opgeroepen die stap ook te zetten.

In een gezamenlijke brief stellen zij dat Europa de inzet van LDES versneld moet omarmen om, daartoe doen ze de volgende aanbevelingen:

1. LDES opnemen in systeemplanning en adequacy‑analyses: LDES wordt in veel Europese plannen nog nauwelijks meegenomen, waardoor investeringsbeslissingen worden genomen zonder rekening te houden met technologie die langdurige systeemstress kan opvangen. Dat leidt tot overinvestering in fossiele piekcentrales of dure netverzwaring. Door LDES structureel onderdeel te maken van NECP’s (National Energy and Climate Plans) en adequacy‑analyses ontstaat een realistischer beeld van systeembehoefte en wordt langdurige flexibiliteit net zo vanzelfsprekend meegenomen als zon, wind en kortdurende batterijen.
2. Marktmechanismen, ancillary services, netwerktarieven en belastingen hervormen: De huidige markt beloont vooral kortdurende flexibiliteit. Daardoor wordt de waarde van systemen die meerdere uren tot dagen kunnen leveren niet zichtbaar. Aanpassingen zijn nodig omdat balancing‑markten nu niet gericht zijn op lange duur, netwerktarieven de systeemwaarde van LDES niet reflecteren en belastingen zelfs kunnen leiden tot dubbele heffing bij laden en ontladen. Modernisering van markt‑ en tariefstructuren creëert een gelijk speelveld waarin LDES zijn economische waarde kan terugverdienen.
3. Capaciteitsmechanismen afstemmen op Europese adequacy‑methodieken: Capaciteitsmarkten beoordelen technologieën vooral op vermogen (MW), terwijl de duur (MWh) juist cruciaal is voor leveringszekerheid tijdens langdurige perioden met weinig hernieuwbare productie. Door capaciteitsmechanismen beter te alignen met de ERAA‑methodiek kan LDES eerlijk concurreren met fossiele back‑up en wordt steun gericht op oplossingen die daadwerkelijk systeemstress verminderen. Internationale voorbeelden zoals Californië en het VK laten zien dat dit de marktontwikkeling versnelt.
4. Gerichte investeringsinstrumenten en langetermijncontracten: LDES vraagt hoge initiële investeringen terwijl opbrengsten onzeker zijn. Langetermijncontracten (zoals CfD‑achtige modellen) verlagen financieringskosten en maken projecten bankbaar, zeker voor seizoensopslag. Aanvullend helpen specifieke LDES‑categorieën binnen EU‑instrumenten (Innovation Fund, CEF, staatssteun) om projecten van de grond te krijgen. Versnelde en duidelijke vergunningstrajecten zijn essentieel, omdat veel opslagprojecten omvangrijke civiele of geotechnische werkzaamheden vereisen.