Finance change: hoe Triodos Bank kijkt naar de toekomst van energieopslag

Elke maand stelt Energy Storage NL een nieuw lid voor aan haar achterban. Deze maand maken we kennis met Triodos Bank, een duurzame bank die zich richt op het financieren van de energietransitie en andere maatschappelijke veranderingen. In dit interview deelt Remko de Bie, Relatiebeheerder Energie & Klimaat, hoe Triodos Bank haar rol in de energietransitie invult en welke visie zij heeft op de ontwikkeling en financiering van energieopslag.

Kun je kort toelichten hoe Triodos Bank bijdraagt aan de energietransitie en welke rol energie en klimaat spelen binnen jullie huidige strategie?

Triodos Bank financierde in 1987 de eerste windturbine op land. Begin jaren 2000 waren wij een van de eerste banken die zonneparken financierden en in 2018 financierden we ons eerste grootschalige batterijproject. Het motto van Triodos is ‘finance change, change finance’. Wij financieren de verandering – in dit geval de energietransitie – en willen tegelijkertijd de financiële wereld veranderen. Niet voor niets zijn wij al negen jaar op rij volgens Clean Energy Pipeline de meest actieve financier van duurzame energie in Europa.

Welke rol speelt energieopslag in de energietransitie vanuit het perspectief van een duurzame bank? En hoe past opslag binnen de investerings- en financieringsstrategie van Triodos?

Voor ons is de eerste vraag altijd wat de impact van een project is op de energietransitie. Pas daarna beoordelen we de overige aspecten die nodig zijn voor het analyseren van een financieringsaanvraag. In 2020 besloten we ons minder te richten op standaard zonne- en windprojecten. Niet omdat deze niet meer relevant zijn, maar omdat deze markten volwassen zijn geworden. We zijn ons toen onder andere specifiek gaan richten op energieopslag. Om de energietransitie te laten slagen is energieopslag de logische volgende stap na het realiseren van opwek door zon en wind.

Voor ons is de eerste vraag altijd wat de impact van een project is op de energietransitie.

Ondersteunt of financiert Triodos op dit moment al concrete opslagprojecten? Zo ja, wat voor type projecten zijn dit en hoe kijken jullie naar de ontwikkeling van deze markt richting de toekomst?

In Nederland hebben we inmiddels meer dan tien batterijprojecten gefinancierd, variërend van 10 megawatt / 10 megawattuur tot 340 megawatt / 1,4 gigawattuur. In eerste instantie ging het voornamelijk om stand-alone projecten, maar we zien nu steeds meer zogenoemde co-located projecten. Daarbij wordt een batterij gekoppeld aan een zonne- of windpark. De projecten kennen verschillende verdienmodellen, variërend van financiering op basis van een tollingovereenkomst tot volledige blootstelling aan marktrisico (merchant risk), en alles wat daartussen zit.

In 2025 zagen we voor het eerst alle drie de Nederlandse grootbanken, samen met een aantal buitenlandse banken, participeren in twee grote batterijprojecten in Nederland. Dit zien wij als het eerste signaal dat de stand-alone markt volwassen begint te worden. Wij verwachten dat de co-located markt de volgende stap zal zijn.

In welke typen energieopslagprojecten (bijvoorbeeld batterijen, warmteopslag of moleculenopslag) ziet Triodos momenteel de meeste potentie?

De komende jaren verwachten wij veel co-located batterijprojecten op het middenspanningsnet bij zowel zonne- als windprojecten. Een volgende logische stap is het verduurzamen van kortetermijn elektriciteitsopslag, bijvoorbeeld door het gebruik van Sodium-ion batterijen. Daarna volgt langetermijnopslag van elektriciteit (Long Duration Energy Storage), bijvoorbeeld via vanadium flow-batterijen.

Met de opslag van elektriciteit – oftewel elektronen – komt het naar onze verwachting goed. De opslag van moleculen is daarentegen nog minder ver ontwikkeld. Wel hebben we vorig jaar onze eerste elektrolyser gefinancierd en zijn we met veel ondernemers in gesprek over verschillende vormen van molecuulopslag. Deze ontwikkeling komt eraan, maar bevindt zich nog in een vroegere fase dan elektriciteitsopslag.

Warmteopslag is de afgelopen jaren minder hard ontwikkeld dan elektriciteitsopslag, onder meer door langdurige onzekerheid in de warmtemarkt (o.a. rond de Wet Collectieve Warmte) en doordat warmteopslag sterk lokaal is, met daardoor beperkte afzetmogelijkheden en grotere risico’s. Tegelijkertijd is warmteopslag cruciaal voor de energietransitie, omdat warmte nog altijd een groot deel van de totale energievraag in Nederland vertegenwoordigt. We hebben onze eerste projecten in warmteopwek al gezet (o.a. geothermie, pyrolyse en PVT-panelen); opslag zien we nu vooral via warmte-koudeopslag (WKO) of kortstondig in warmtenetwerken. De volgende stap is verdere ontwikkeling van warmteopslag, waarover we met meerdere partijen in gesprek zijn.

Vanuit financieel perspectief: wat maakt een energieopslagproject voor Triodos ‘bankable’? Aan welke voorwaarden moet een project voldoen om financiering mogelijk te maken?

De minimale eis is dat een project een redelijk voorspelbare kasstroom genereert. Dat betekent dat de gebruikte technologie technisch voldoende is ontwikkeld, met een grote mate van zekerheid kan worden gebouwd en tijdens de operationele fase goed kan worden aangestuurd en onderhouden. Daarnaast moet de markt waarin de installatie opereert voldoende diep en breed zijn om structureel omzet te kunnen genereren. Zowel de technische als de economische aannames moeten door een externe partij worden gevalideerd.

Tegen welke uitdagingen loopt Triodos momenteel aan bij de financiering en realisatie van energieopslagprojecten in Nederland?

De grootste onzekerheid voor energieopslagprojecten is momenteel de ontwikkeling van de transportkosten. Gelukkig worden er door netbeheerders nieuwe aansluitcontracten ontwikkeld, wat een deel van dit risico wegneemt. Bij co-located projecten speelt daarnaast dat er nog onvoldoende bankable contracten zijn met sturingspartijen, zoals optimizers en aggregators. Veel eigenaren van zonne- of windparken hebben onvoldoende kennis van handel op de elektriciteitsmarkten en zijn daardoor afhankelijk van een externe sturingspartij. In de praktijk komen we hierbij nog regelmatig contracten tegen waarbij een onevenredig groot risico bij de eigenaar van de batterij wordt gelegd.

Uiteindelijk hebben alle betrokken partijen er baat bij dat de energietransitie slaagt. Dat kunnen we alleen samen realiseren.

Op welke manieren kan samenwerking binnen Energy Storage NL helpen om deze uitdagingen te adresseren?

Door het gesprek aan te gaan met alle stakeholders in de markt – zoals batterijeigenaren, sturingspartijen, netbeheerders en financiers – ontstaat beter inzicht in wat elke partij nodig heeft en wat zij zelf kan bijdragen. Uiteindelijk hebben alle betrokken partijen er baat bij dat de energietransitie slaagt. Dat kunnen we alleen samen realiseren.

Wat was voor Triodos de belangrijkste reden om lid te worden van Energy Storage NL?

In de eerste jaren was de markt nog klein en overzichtelijk. We hadden een goed beeld van wat er speelde en wie actief waren. Nu de markt steeds volwassener wordt, helpt het lidmaatschap van Energy Storage NL ons om overzicht te houden. Onze bijdrage zal met name bestaan uit het mede helpen ontwikkelen van nieuwe nichemarkten binnen energieopslag en het laten zien dat deze markten ook financierbaar zijn.

Tot slot: wat is volgens Triodos nodig vanuit beleid, markt en sector om energieopslag in Nederland sneller en op grotere schaal te realiseren?

Wij zien vooral een actievere rol voor de overheid. Niet zozeer in de vorm van subsidies, maar door het ontwikkelen van praktische, op maat gemaakte wetgeving. Daarmee kan een gelijk speelveld in Europa ontstaan voor energieopslag, wat essentieel is voor verdere opschaling.