Oproep ESNL: zorgvuldige ontwerpkeuzes van belang voor energieopslag in capaciteitsmechanisme
De voorzieningszekerheid van het Nederlandse komt steeds meer onder druk te staan. In de Monitor Leveringszekerheid 2025 concludeert TenneT dat Nederland vanaf 2033 te maken krijgt met een structureel capaciteitstekort, oplopend tot 1,5 GW in 2035. Door de uitfasering van fossiele centrales, de sterke groei van de elektriciteitsvraag en de toename van weersafhankelijke opwek wordt het steeds moeilijker om vraag en aanbod in balans te houden. Energieopslag speelt een belangrijke rol in deze balancering.
Tegen deze achtergrond onderzoekt het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) welke maatregelen nodig zijn om voorzieningszekerheid te borgen. Gedurende de zomer komt EZK met een eerste ontwerp. Energy Storage NL (ESNL), de brancheorganisatie voor de Nederlandse energieopslagsector, ziet in een centraal capaciteitsmechanisme (CCM) een essentieel instrument om tijdig voldoende flexibel en betrouwbaar vermogen te realiseren.
Aan de hand van een position paper (link invoegen) ging ESNL gisteren in gesprek met de minister en staatsecretaris van Klimaat en Groene Groei. Hierbij was de juiste inrichting van een capaciteitsmechanisme één van de onderwerpen.
Van energy‑only markt naar investeringszekerheid
In de huidige Nederlandse elektriciteitsmarkt worden producenten alleen betaald voor de daadwerkelijk geleverde energie. In een systeem met veel zon- en windenergie blijken deze prijssignalen steeds minder geschikt. Een centraal capaciteitsmechanisme vult dit gat aan door marktpartijen te vergoeden voor het beschikbaar houden van noodzakelijke capaciteit. Deze capaciteit wordt vervolgens via veilingen gecontracteerd, met duidelijke verplichtingen, vergoedingen en mogelijke sancties bij niet naleving.
De maatschappelijke waarde van opslag binnen een CCM
Energieopslag vormt een essentieel onderdeel in het borgen van een betrouwbaar energiesysteem. Opslag maakt het mogelijk om elektriciteit beschikbaar te stellen op momenten van schaarste, voorkomt verspilling van hernieuwbare opwek en draagt bij aan het dempen van prijspieken. Daarmee ondersteunt opslag niet alleen de voorzieningszekerheid, maar ook de betaalbaarheid van het systeem.
Zonder aanvullende maatregelen, zoals een CCM of flexibele contractvormen (CSC of TDTR), dreigt opslag echter te vertragen of stil te vallen. De businesscase blijft in een energy‑only markt onzeker, terwijl juist deze flexibiliteit nodig is om toekomstige tekorten te voorkomen.
Internationale voorbeelden tonen potentie CCM
Andere Europese landen tonen de positieve resultanten van capaciteitsmechanismen. België en het Verenigd Koninkrijk laten zien dat een technologieneutraal CCM leidt tot een kosteneffectieve technologiemix, waarin opslag een steeds grotere rol speelt. In België bestaat een groot deel van de nieuw gecontracteerde capaciteit inmiddels uit opslag en flexibiliteit, mede dankzij langjarige contracten gebalanceerde prikkels door goede vergoedingen en geen overmatige boetes. In het VK werd in 2025 bijna 7 GW aan batterijcapaciteit gecontracteerd via het CCM, wat neerkomt op 20 keer het Nederlandse batterijvermogen.
Visie ESNL
Volgens ESNL is het van belang dat een Nederlands CCM zorgvuldig wordt ingericht. Realistische de‑ratingfactoren zijn nodig om de daadwerkelijke bijdrage van verschillende technologieën aan de voorzieningszekerheid correct te waarderen. Daarnaast moeten contractduren aansluiten bij de investeringskosten, met name voor langdurige opslag (LDES). Ook is afstemming nodig tussen een landelijk CCM en lokale congestiemaatregelen, zodat flexibiliteit doelmatig wordt ingezet. Tot slot moet het mechanisme passen binnen het Europese beleid richting een CO₂‑vrij elektriciteitssysteem en zo fossiele lock‑ins vermijden.
Energy Storage NL pleit voor een snelle invoering van een technologieneutraal centraal capaciteitsmechanisme in Nederland. Een CCM biedt de mogelijkheid om toekomstige capaciteitstekorten kosteneffectief te voorkomen en tegelijkertijd ruimte te geven aan CO₂‑vrije flexibiliteit, zoals energieopslag. Internationale ervaringen laten zien dat dit niet alleen de voorzieningszekerheid van het systeem vergroot, maar ook bijdraagt aan een betaalbare energietransitie. Een betrouwbaar energiesysteem en een duurzaam energiesysteem gaan hand in hand. Met een goed ontworpen CCM kan opslag een structurele bijdrage leveren aan beide doelen.
Lees het position paper hier.
