Internationaal onderzoek: investeringen in energieopslag vragen om voorspelbare inkomsten en kosten

De wereldwijde markt voor energieopslag groeit snel, maar voldoende financiering voor nieuwe projecten is niet vanzelfsprekend. Het nieuwe whitepaper Unlocking Global Investment in Energy Storage door TNO, laat zien dat vooral voorspelbare inkomsten, stabiele regelgeving en een duidelijke systeemrol bepalend zijn voor de financierbaarheid van energieopslag in 25 verschillende landen.

Dit geldt ook voor Nederland, zoals het binnenkort openbare financiële marktonderzoek van Energy Storage NL ook zal uitwijzen. Energieopslag is nodig om een energiesysteem met steeds meer hernieuwbare energie betrouwbaar en kosteneffectief te houden. Projectontwikkelaar moeten echter wel voldoende kapitaal kunnen aantrekken om hun projecten te realiseren en rendabel te houden.

Wereldwijd groeit de noodzaak voor investeringen in opslag

Wereldwijd is afgesproken om in 2030 1.500 GW energieopslag in de elektriciteitssector te realiseren. Om dat niveau te bereiken, moet volgens het onderzoek wereldwijd tot 2 biljoen dollar aan investeringen worden gevonden. Bovendien neemt niet alleen de hoeveelheid opslag toe, maar groeit ook de behoefte aan verschillende opslagduren en technologieën.

Daarmee wordt financierbaarheid steeds belangrijker. Volgens het onderzoek zijn technisch volwassen projecten niet meteen financierbaar. Investeerders kijken onder meer naar de voorspelbaarheid van inkomsten, de verdeling van risico’s, technische prestaties en de stabiliteit van het beleid.

De kasstroom is doorslaggevend

Een van de belangrijkste conclusies is dat financiers uiteindelijk vooral kijken naar de inkomsten die een opslagproject kan genereren. Langjarige contracten, zoals tolling agreements, capaciteitscontracten en PPA’s, kunnen daarbij onzekerheid verminderen.

Ook het combineren van verschillende inkomstenstromen speelt een belangrijke rol. Energieopslag kan bijvoorbeeld actief zijn op energiemarkten, balanceringsmarkten en capaciteitsmarkten. Of deze zogenoemde value stacking daadwerkelijk mogelijk is, hangt sterk af van de inrichting van nationale markten en regelgeving.

Nederlandse praktijk laat verschillende routes zien

Het onderzoek gaat ook kort in op de Nederlandse context. Zo wordt Mufasa in Vlissingen genoemd als voorbeeld van een grootschalig batterijproject dat volledig op commerciële marktinkomsten opereert en zonder onderpand buiten het project zelf is gefinancierd.  Ook de Bommelerbuffer in Zaltbommel komt terug. Deze batterij van 11 MW / 22 MWh is gekoppeld aan Windpark Bommelerwaard. Het rapport gebruikt het project als voorbeeld van private financiering waarbij opslag wordt gecombineerd met lokale opwek en verschillende flexibiliteitsdiensten.

Deze voorbeelden laten zien dat er niet één financieringsmodel voor energieopslag bestaat. De juiste structuur is afhankelijk van onder meer de technologie, systeemfunctie, markt en volwassenheid van het project. Dat is een centrale lijn in het internationale onderzoek. De figuur laat zien op welk type financiering een bepaald project doorgaans steunt.

Nettarieven en regelgeving blijven bepalend

De Nederlandse analyse is herkenbaar voor ESNL. Het rapport noemt onzekerheid over nettarieven als het grootste financieringsrisico. Veranderende tarieven en regelgeving beïnvloeden de operationele kosten en daarmee direct de businesscase van opslagprojecten. Ook situaties waarin opslag zowel als afnemer als producent wordt behandeld, kunnen volgens het rapport leiden tot dubbele belastingen of netkosten.

Dat onderstreept voor Energy Storage NL het belang van stabiele en passende randvoorwaarden voor opslag. Investeerders kunnen omgaan met technologierisico’s, maar veranderingen in onder meer nettarieven, belastingen en markttoegang moeten voldoende voorspelbaar zijn om langjarige investeringen mogelijk te maken.

ESNL: versnelling vraagt om draagbare kosten en stabiele regelgeving

Het rapport komt uiteindelijk tot een duidelijke route voor de uitrol van opslag: prepare, deploy en accelerate. Eerst moeten landen bepalen waar en voor welke systeembehoefte opslag nodig is en de juiste regelgeving creëren. Vervolgens kunnen publieke financiering, langjarige contracten en risicodeling helpen om projecten van de grond te krijgen. Zodra voldoende praktijkervaring is opgebouwd, moet de stap worden gezet naar herhaalbare projecten en financiering op grotere schaal door private partijen.

De Nederlandse markt probeert batterijopslag al op te schalen, terwijl de regelgeving en de uitwerking van de systeembehoefte nog in de beginfase zitten. Zoals het binnenkort te publiceren ESNL-marktonderzoek zal uitwijzen, schuurt dat. Voor Energy Storage NL bevestigt dit dat financiering niet alleen vraagt om kapitaal, maar vooral om een markt waarin de systeemwaarde van opslag kan worden gerealiseerd. Daarvoor zijn duidelijke marktregels, voorspelbare nettarieven en voldoende langetermijnperspectief nodig. Met de huidige hoge en onvoorspelbare nettarieven, die onlangs opnieuw met 20% zijn gestegen, zullen de meeste BESS-projecten in de toekomst niet rendabel zijn. De aankomende Integrale Beleidsagenda Energieopslag moet bijdragen aan stabielere beleidskaders. Maar ook de kosten van opslag moeten worden aangepakt om voldoende energieopslag te realiseren voor een betrouwbaar en kosteneffectief Nederlands energiesysteem.