DNV: grootschalige batterijen kunnen netcongestie verlichten
Grootschalige batterijen zijn technisch in staat om netcongestie te verlichten en daarmee klanten op de wachtrij sneller aan te sluiten. Dat concludeert DNV in het onderzoek Inpassing van grootschalige batterijen in relatie tot het congestievraagstuk, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Het rapport is afgelopen maandag als bijlage meegestuurd naar de Tweede Kamer met de Beleidsagenda Energieopslag. Energy Storage NL nam deel aan de klankbordgroep van het onderzoek en is vooral blij dat de potentie van opslag bij netcongestie nu onafhankelijk is vastgesteld.
Een herijking van eerdere conclusies
Eerder onderzoek in opdracht van het Rijk concludeerde nog dat grootschalige batterijen netcongestie niet konden verlichten, en die in veel gevallen zelfs zouden verzwaren. Door de snelle ontwikkeling van batterijtechnologie en nieuwe contractvormen zagen Energy Storage NL en Netbeheer Nederland in 2025 aanleiding om te vragen om nieuw onderzoek. Ook de regels zijn veranderd. Door aanpassingen in de Systeemcode Elektriciteit (voorheen de Netcode) kunnen netbeheerders aangeslotenen groter dan 1 MW verplichten om deel te nemen aan congestiemanagement. Zo kunnen netbeheerders batterijen uit de piek weren, en dat is een belangrijke basis voor de nieuwe inzichten.
DNV heeft die conclusies tussen januari en juni 2026 opnieuw tegen het licht gehouden. Het onderzoek richt zich op batterijen groter dan 1 MW op het midden-, hoog- en extrahoogspanningsnet. De nadruk ligt op afnamecongestie, omdat de maatschappelijke kosten daarvan veel hoger zijn dan die van invoedingscongestie. Naast EZK, TenneT, Stedin, IPO, VNG en ACM leverde ook Energy Storage NL input via gesprekken en de klankbordgroep.
Batterijen verzwaren de congestie niet
Volgens DNV zullen vrijwel alle grootschalige batterijen die de komende jaren worden aangesloten op zijn minst congestieneutraal opereren. Ze worden aangesloten met contractvormen zoals het tijdsduurgebonden transportrecht (TDTR) en het capaciteitssturingscontract (CSC). Daarmee kan de netbeheerder voorkomen dat een batterij de congestie verzwaart. Een vaste (‘firm’) aansluiting levert voor batterijen bovendien geen haalbare businesscase op, door de relatief hoge nettarieven.
Aanvullend beleid om congestieneutraliteit af te dwingen is volgens DNV daarom niet nodig. Het beleid moet zich juist richten op het congestieverlichtend inzetten van batterijen, daar waar dat technisch en economisch haalbaar is.
Technisch kan het, economisch wordt nu duidelijk hoe
DNV ziet geen technologische barrières die opschaling van batterijen als congestieverzachter tegenhouden. Netbeheerders geven aan dat op 60 tot 80 procent van de congestiepunten voldoende ruimte is om een batterij congestieverzachtend in te zetten. Waar dat zo is, kan een batterij de piekbelasting op het congestiepunt met 15 tot 30 procent verlagen. Ook in gebieden met lange congestieperiodes kunnen batterijen een bijdrage leveren, bijvoorbeeld in combinatie met andere flexibiliteitsopties.
Of batterijen dit ook op grote schaal economisch gaan doen, is volgens DNV nog te vroeg om te zeggen. Dat hangt af van de vergoedingen in het CSC en van de doelmatigheidstoets die netbeheerders toepassen. De interesse vanuit de markt is groot: ongeveer 80 procent van de aanvragen voor de status van congestieverzachter betreft grootschalige batterijen. DNV merkt daarbij op dat de kosten van netverzwaring niet de juiste maatstaf zijn. Het doel van een congestieverzachter is immers niet om netverzwaring te vermijden, maar om klanten op de wachtrij sneller aan te sluiten.
Veertien aanbevelingen
DNV doet veertien beleidsaanbevelingen, gericht aan het Rijk, de ACM, netbeheerders en gemeenten (het bevoegd gezag). Een selectie:
- Netbeheerders maken inzichtelijk waar congestieverzachters gewenst zijn en wat de optimale omvang per gebied is, zodat marktpartijen en gemeenten daarop kunnen inspelen.
- Netbeheerders schrijven flextenders uit in congestiegebieden waar batterijen kunnen helpen, maar nog weinig aanvragen zijn ingediend.
- De doelmatigheidstoets weegt mee dat het net beter wordt benut en dat de netbeheerder extra inkomsten ontvangt als klanten van de wachtrij worden aangesloten.
- Een capaciteitsvergoeding in het CSC wordt afgesloten voor de economische levensduur van de batterij, niet alleen voor de congestieperiode.
- Het Rijk ontwikkelt een landelijk afwegingskader voor grootschalige batterijen en ondersteunt gemeenten bij de vergunningverlening.
Volgens DNV is het instrumentarium beschikbaar, maar bepalen vooral de netbeheerders, en in mindere mate gemeenten, het tempo. De markt staat klaar, met tientallen gigawatts in de wachtrij. Het versneld opschalen van flextenders noemt DNV een cruciale volgende stap.
Reactie Energy Storage NL
Energy Storage NL onderschrijft de conclusies van DNV. Dat de congestieverlichtende potentie van opslag nu onafhankelijk en in opdracht van het Rijk is vastgesteld, is een belangrijke stap. Het bevestigt wat de sector in de praktijk al ziet: batterijen verzwaren de congestie niet en kunnen helpen om wachtrijen korter te maken.
“Dit onderzoek laat onafhankelijk zien dat energieopslag een echte bijdrage kan leveren aan het oplossen van netcongestie,” zegt Arendo Schreurs, directeur van Energy Storage NL. “We zijn blij dat het kabinet die potentie in de Beleidsagenda Energieopslag een plek geeft, voor nu en voor de lange termijn. Nu komt het aan op uitvoering: inzicht in waar batterijen nodig zijn, opschaling van flextenders en contractvoorwaarden die een batterij als congestieverzachter haalbaar maken.”
