Prinsjesdag en actualisatie NPE: belangrijke stappen voor energieopslag

Op 15 september 2026 was het Prinsjesdag en begon het nieuwe werkjaar van de regering. Minister Heinen van Financiën bood de Miljoenennota en de Rijksbegroting aan de Tweede Kamer aan. De Miljoenennota geeft de politieke samenvatting van de Rijksbegroting. Beide leverden geen nieuwe maatregelen of uitspraken op over elektriciteits- en warmteopslag. Voor moleculenopslag was er wel concreet nieuws: het Rijk trekt € 245 miljoen uit voor de realisatie van nieuwe waterstofcavernes. Dit bedrag komt boven op de € 450 miljoen die het kabinet in juli al aan HyStock toekende. Waar die eerdere bijdrage bedoeld was om marktrisico’s af te dekken, is het nieuwe bedrag bestemd voor de daadwerkelijke bouw van de cavernes.

Daarnaast verscheen op 15 september de actualisatie van het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE), het kabinetsplan voor de ontwikkeling van het energiesysteem richting 2050. Het NPE beschrijft onder meer de energievraag, het energieaanbod, internationale import en export, energieopslag en de samenhang tussen verschillende energiedragers.

In de actualisatie krijgt opslag een duidelijke plek als bouwsteen voor een weerbaar en onafhankelijk energiesysteem. Het kabinet schrijft: “Er vindt een transitie plaats van een systeem met een hoge mate aan import van fossiele energiedragers naar een groeiend nationaal systeem van productie en opslag. Dit versterkt de strategische autonomie van Nederland.” (p. 24)

Elektriciteitsopslag: voor het eerst een richtwaarde voor batterijen

Het NPE verwacht dat de elektriciteitsvraag richting 2040 meer dan verdubbelt door verdere elektrificatie en nieuwe vraag. Windenergie en zon-PV moeten dan samen ten minste 80% van het elektriciteitsaanbod leveren. Daarmee groeit ook de behoefte aan flexibiliteit, waaronder opslag. Voor het eerst noemt het kabinet een concrete richtwaarde voor batterijopslag: 28 GW en 110 GWh aan 4-uursbatterijen in 2040. Het NPE erkent bovendien dat investeerders in deze fase grotere risico’s lopen en dat de overheid een actievere rol moet spelen: “In deze fase van de energietransitie is de rol van de overheid om risico’s te delen en evenwichtige opschaling van vraag, aanbod, energie-infrastructuur en opslag te faciliteren.” (p. 36) Die rol is essentieel, omdat “volgens energiesysteemstudies het gebruik van fossiel regelbaar vermogen kosteneffectief kan worden teruggebracht door zon, wind, kernenergie en flexibiliteit fors op te schalen” (p. 38).

Warmteopslag: potentie erkend, concrete doelen ontbreken

Energy Storage NL is positief dat warmteopslag expliciet in het NPE is opgenomen. Het kabinet ziet potentie voor de verduurzaming van de industriële warmtevraag en collectieve warmte (p. 38). Ook onderstreept het NPE dat netcongestie het belang vergroot om lokale warmtebronnen en warmteopslag te benutten waar dat kansrijk is (p. 46). Concrete doelen voor warmteopslag ontbreken echter nog in de kernpunten. Daarmee blijft een belangrijke kans liggen om deze potentie ook daadwerkelijk te ontsluiten.

Waterstofopslag: 4 TWh in 2040

Ook in het toekomstbeeld voor de waterstofketen is opslag onmisbaar. Het kabinet wil in 2040 een landelijk waterstoftransportnetwerk en 4 TWh aan waterstofopslag hebben gerealiseerd. “Zonder voldoende transportinfrastructuur en opslagcapaciteit kan waterstof zijn rol in de verduurzaming van de Nederlandse economie niet vervullen.” (p. 41) Omdat het om grote investeringen en projecten met lange doorlooptijden gaat, zijn op korte termijn besluiten nodig om deze capaciteit tijdig te realiseren.

Van visie naar uitvoering

Het NPE benadrukt dat samenwerking nodig is om deze doelen te behalen. Daarbij hebben het Rijk, medeoverheden en netbeheerders volgens het kabinet een cruciale rol. Energy Storage NL denkt en werkt hier graag aan mee waar dat mogelijk is, ook in de regio.

Energy Storage NL ziet deze plannen als een goede stap op weg naar een duurzaam en robuust energiesysteem. Vooral de nieuwe richtwaarde van 28 GW batterijopslag in 2040 en de richtwaarde van 4 TWh waterstofopslag laten zien dat het Rijk de systeemwaarde van opslag steeds nadrukkelijker (h)erkent. Binnenkort verschijnt de Integrale Beleidsagenda Energieopslag, waarin dit naar onze verwachting verder zal worden uitgewerkt in concreet beleid, zodat de benodigde marktvoorwaarden, investeringen en projecten daadwerkelijk tot stand komen.