Kabinet presenteert crisiswetgeving tegen netcongestie
Het kabinet heeft op 11 september een pakket met crisiswetgevingsmaatregelen tegen netcongestie gepresenteerd. De maatregelen moeten ervoor zorgen dat de bestaande ruimte op het elektriciteitsnet slimmer wordt gebruikt en nieuwe energie-infrastructuur sneller wordt gebouwd.
Vanwege de urgentie kiest het kabinet voor een aanpak die vergelijkbaar is met de vroegere Crisis- en herstelwet. Het wacht niet op één nieuwe wet, maar voert de benodigde wijzigingen in wet- en regelgeving door zodra die gereed zijn. Het gepresenteerde pakket is daarmee een startpunt; nieuwe knelpunten kunnen later tot aanvullende maatregelen leiden.
De Kamerbrief onderscheidt drie sporen: Sneller bouwen, gericht op het versnellen van procedures voor netuitbreidingen; Omgevingsrechtelijk sturen, waarbij energie structureel wordt meegewogen in de ruimtelijke besluitvorming; en Beter benutten van het net, gericht op een efficiënter gebruik van de bestaande infrastructuur. Vooral het laatste spoor is relevant voor de energieopslagsector, omdat flexibiliteit daarin wordt gepresenteerd als een essentieel onderdeel van het toekomstige energiesysteem. Hieronder worden de maatregelen binnen dit spoor toegelicht.
Normeren flexibiliteit
Het kabinet benadrukt dat het net niet altijd en overal vol is. Door pieken te verschuiven naar rustigere momenten en de bestaande infrastructuur onder voorwaarden zwaarder te belasten, kan op korte termijn extra capaciteit beschikbaar komen. Wet- en regelgeving die deze oplossingen belemmert, wordt aangepast.
Flexibel en bewust netgebruik moet volgens de Kamerbrief normaler worden voor partijen die daartoe in staat zijn. Het kabinet wil daarom belemmeringen wegnemen die verhinderen dat specifieke typen aangeslotenen uitsluitend flexibele transportcapaciteit krijgen aangeboden, in plaats van vaste capaciteit die altijd beschikbaar is. Daarnaast moeten bedrijven periodiek een flexscan uitvoeren om de mogelijkheden voor flexibel stroomgebruik binnen hun eigen organisatie in beeld te brengen. Voor grote elektriciteitsverbruikers kan zo’n scan verplicht worden als dat nodig en effectief blijkt.
Zwaarder belasten bestaande infrastructuur
Een tweede route is het zwaarder belasten van de bestaande infrastructuur. Het kabinet wil een deel van de capaciteit die nu voor storingen wordt gereserveerd, onder specifieke voorwaarden gebruiken om nieuwe partijen aan te sluiten. Wanneer deze reservecapaciteit nodig is, wordt het transportvermogen van deze partijen beperkt. Bij een bredere inzet worden de maatschappelijke baten afgewogen tegen de risico’s voor de leveringszekerheid, de kans op storingen en de uitvoering van netuitbreidingen.
Beter inzicht in netcapaciteit en flexibiliteit
Ook betere informatie over netbelasting is nodig. Bedrijven en maatschappelijke organisaties kunnen hun energiegebruik, investeringen en uitbreidingsplannen daarmee beter afstemmen op de beschikbare netcapaciteit en afspraken maken over flexibel gebruik van hun aansluiting. Medeoverheden krijgen meer inzicht in waar en wanneer flexibiliteit nodig is, zodat zij daar bij ruimtelijke keuzes rekening mee kunnen houden en netbeheerders beter kunnen ondersteunen.
Netbewuste nieuwbouw en aanvullende randvoorwaarden
Het kabinet werkt daarnaast aan wet- en regelgeving voor netbewuste nieuwbouw, waarbij nieuwe woningen en wijken zo worden ontworpen dat zij het net slimmer benutten en minder belasten. Andere randvoorwaarden zijn het wegnemen van belemmeringen voor tijdelijk regelbaar vermogen, de mogelijke juridische borging van gasgestookte installaties op locaties waar uitbedrijfname de congestie verergert en het stellen van voorwaarden om de netimpact van datacenters te beheersen.
Uitwerking en tijdpad
Het kabinet werkt de maatregelen de komende maanden verder uit en informeert de Kamer voor het einde van 2026 over de planning. Voor een deel van de wettelijke aanpassingen moet de consultatie in de eerste helft van 2027 starten, met beoogde inwerkingtreding in 2028. De uitwerking vindt plaats met de partners binnen het Landelijk Actieprogramma Netcongestie.
Belang voor energieopslag
De aandacht voor flexibiliteit in de Kamerbrief sluit goed aan bij de actualisatie van het Nationaal Plan Energiesysteem, de Beleidsagenda Energieopslag en de Actieagenda Batterijopslag, waarin energieopslag als belangrijke vorm van flexibiliteit wordt benoemd. ESNL ziet daarom kansen om de rol van energieopslag bij de verdere uitwerking van deze wetgevingsaanpak expliciet mee te nemen.
Lees hier de volledige Kamerbrief over crisiswetgeving tegen netcongestie
