Stroomnet blijkt in 40 tot 60 procent van onderzochte gebieden minder vol dan gedacht
In 40 tot 60 procent van de onderzochte regionale congestiegebieden wordt de beschikbare netcapaciteit niet meer overschreden wanneer netbeheerders rekenen met actuelere verwachtingen van de elektriciteitsvraag. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van adviesbureau SiRM, uitgevoerd in opdracht van zeven organisaties. Door bestaande congestieonderzoeken opnieuw door te rekenen, kan in de onderzochte regionale gebieden 900 tot 1.100 megawatt (MW) extra transportcapaciteit beschikbaar komen. Daarnaast blijkt dat netbeheerders nog weinig gebruikmaken van mogelijkheden om het stroomnet flexibeler te benutten. De betrokkenen roepen op om de onderzoeken snel te actualiseren en meer ruimte te creëren voor bedrijven en lokale energieprojecten die nu vastlopen door netcongestie.
Het onderzoek laat zien dat netbeheerders bij het bepalen van netcongestie vaak uitgaan van een sterke groei van de elektriciteitsvraag. Die groei verloopt in de praktijk langzamer dan eerder werd verwacht. Die verwachtingen zijn vaak afgeleid van wat er nodig is om in 2050 klimaatneutraal te zijn, en niet van hoe het stroomverbruik zich werkelijk ontwikkelt. In circa 80 procent van de gemeenten bleef het stroomverbruik de afgelopen tien jaar gelijk of daalde het zelfs. Het doel voor 2050 blijft onverminderd overeind en is belangrijk voor de lange termijnplanning van het net. Maar voor de jaren tot een geplande netuitbreiding geven actuele cijfers een nauwkeuriger beeld. Zo kan het voorkomen dat een gebied als overbelast wordt beschouwd, terwijl de beschikbare capaciteit volgens actuelere prognoses voorlopig voldoende is.
Arendo Scheurs, Directeur Energy Storage NL: “We zien dat er in veel gevallen een extra slag om de arm wordt genomen om onvoorziene netbelasting op te kunnen vangen, dat is zonde. De onbenutte flexpotentie laat zien dat er ook andere manieren zijn. We zijn blij dat er ruimte gevonden lijkt te zijn die gebruikt kan worden om netten optimaal te benutten met opslag en reguliere vraag van de wachtrij”.
Honderden megawatts extra ruimte
Adviesbureau SiRM analyseerde 467 gepubliceerde congestiemanagementonderzoeken van netbeheerders. Na het verwijderen van verouderde, onvolledige en overlappende gegevens bleven 278 congestiegebieden over voor verdere analyse. De onderzoekers rekenden met twee scenario’s waarin de elektriciteitsvraag minder snel groeit dan in veel bestaande congestieonderzoeken wordt aangenomen. In het eerste scenario, de Verkenning Vertraagde Transitie (VVT), wordt in circa 40 procent van de onderzochte regionale gebieden de beschikbare transportcapaciteit niet meer overschreden. In het tweede scenario, gebaseerd op de Klimaat- en Energieverkenning (KEV), loopt dat op tot circa 60 procent. Rekening houdend met bestaande beperkingen op het landelijke hoogspanningsnet levert dit respectievelijk ongeveer 900 en 1.100 MW extra regionale transportcapaciteit op. Op het hoogspanningsnet van TenneT gaat het om 2,9 tot 4,0 gigawatt (GW). Deze uitkomsten kunnen niet bij elkaar worden opgeteld en betekenen niet dat alle wachtlijsten in de betreffende gebieden verdwijnen. Hoeveel extra transportcapaciteit beschikbaar komt voor afnemers, hangt mede af van de capaciteit die netbeheerders sinds het congestieonderzoek al tussentijds hebben vrijgegeven.
Nauwelijks geld besteed aan flexibel stroomgebruik
Naast de gehanteerde groeiverwachtingen onderzochten de onderzoekers hoeveel ruimte kan ontstaan wanneer bedrijven en andere gebruikers hun elektriciteitsverbruik tijdelijk aanpassen. Regionale netbeheerders gaven in 2025 gezamenlijk slechts 1,6 miljoen euro uit aan congestiemanagement. Ook blijkt dat nog maar een beperkt deel van het beschikbare regelbare vermogen daadwerkelijk wordt ingezet. Volgens de berekeningen van de onderzoekers kan bij technisch maximale inzet van regelbaar vermogen in de onderzochte regionale gebieden meer dan 2 GW extra transportcapaciteit beschikbaar komen. Dat vraagt onder meer om afspraken met bedrijven en andere partijen die hun stroomverbruik kunnen verschuiven of tijdelijk beperken. De onderzoekers stellen niet vast dat de lage uitgaven de oorzaak zijn van de beperkte inzet, maar constateren wel dat er nog veel mogelijkheden onbenut blijven.
Eerder dit jaar zijn er vanuit het aansluitoffensief ambities afgesproken tussen netbeheerders en marktpartijen dat er tenminste 500 miljoen aan congestiemanagement zou worden ingezet door de gezamenlijke netbeheerders. Dat bedrijven bereid zijn flexibiliteit te leveren, blijkt uit het onderzoek dat BlueTerra en Trinomics dit jaar voor het ministerie deden: bedrijven staan overwegend open voor congestiemanagement en willen bijdragen. Toch strandt het meeste vroeg in het proces, door complexe en risicovolle contracten, onzekere vergoedingen en lange doorlooptijden. De onderzoekers concluderen dat daardoor beschikbare flexibiliteit onbenut blijft. SiRM ziet hetzelfde in de cijfers: het knelpunt zit in het contracteren. Regionale netbeheerders gaven in 2025 € 1,6 miljoen uit aan congestiemanagement, minder dan hun eigen rapporten voorzagen, en de ACM heeft hen daarop aangesproken. Het is niet alleen een zaak van de netbeheerders, want ook regelgeving en de businesscase van bedrijven spelen mee. Maar de netbeheerders bepalen wel de contractvormen, vergoedingen en processen. Daar ligt de grootste sleutel.
Ook teruglevering opnieuw onderzoeken
Het onderzoek richt zich uitsluitend op afnamecongestie: situaties waarin het elektriciteitsnet onvoldoende capaciteit heeft om extra stroom aan gebruikers te leveren. Invoeders kunnen restruimte creëren waarmee congestieverzachters netcapaciteit kunnen opleveren. ESNL pleit er dan ook voor dat de prognoses voor teruglevering opnieuw worden bekeken. De ontwikkeling van zonnepanelen en andere vormen van duurzame opwek kan immers eveneens afwijken van eerdere verwachtingen. Of dat daadwerkelijk extra ruimte voor teruglevering oplevert, moet afzonderlijk worden onderzocht.
Oproep van de opdrachtgevers
De zeven opdrachtgevers roepen netbeheerders op om bestaande congestieonderzoeken op korte termijn te herijken met actuele groeiverwachtingen. Daarnaast willen zij één uniforme rapportagestandaard, zodat duidelijker wordt waarop de conclusies van netbeheerders zijn gebaseerd. Ook moet er meer regelbaar vermogen beschikbaar komen om het bestaande elektriciteitsnet beter te benutten. De organisaties benadrukken dat deze maatregelen geen vervanging zijn voor de noodzakelijke uitbreiding van het elektriciteitsnet, maar juist ruimte kunnen bieden in de jaren totdat die uitbreidingen gereed zijn.
Over het onderzoek
Het onderzoek Een kwestie van verwachting: vraagverwachtingen en hun effect op afnamecongestie is uitgevoerd door adviesbureau SiRM in opdracht van Dutch Data Center Association, Energie-Nederland, Energie Samen, Energy Storage NL, Techniek Nederland, VNCI en VNO-NCW/MKB-Nederland.
Laatste nieuws
Nieuws
Stroomnet blijkt in 40 tot 60 procent van onderzochte gebieden minder vol dan gedacht
20 november 2026
Interview
Energieopslag voor meerdere dagen: Ore Energy over de kracht van ijzer-luchtbatterijen
18 november 2026
Nieuws


