Scenario’s 2027: energieopslag en vraagontwikkeling scherper in beeld

Op 29 oktober presenteerde Netbeheer Nederland in Utrecht de 90%-versie van de Scenario’s 2027. Voor de opslagsector zijn deze scenario’s belangrijk: ze vormen straks de basis voor de vernieuwde investeringsplannen van de netbeheerders. Energy Storage NL (ESNL) heeft actief deelgenomen aan alle stakeholdersessies en aan de klankbordgroep flexibiliteit. Vanuit die betrokkenheid ziet ESNL een completer beeld van waar en wanneer energieopslag kan worden gerealiseerd en meer aandacht voor een realistische ontwikkeling van de elektriciteitsvraag. ESNL zet zich in voor onderbouwde aannames die aansluiten op de praktijk van de opslagsector.

Samen werken aan onderbouwde scenario’s

Netbeheer Nederland maakt het scenarioproces inzichtelijk via de projectpagina Scenario’s 2027. Daar staan de sessiedata, voorbereidingen en aangekondigde gespreksonderwerpen, met ruimte voor updates gedurende het traject. De pagina beschrijft drie stakeholdersessies.

• 4 juni, Den Haag. In een middagsessie bij Netbeheer Nederland toetsten deelnemers het conceptraamwerk van de scenario’s. Na een plenaire toelichting op de voorlopige scenarioselectie bespraken zij in breakoutsessies drie thema’s: investeren in het elektriciteitsnet, netcongestie en het ontsluiten van flexibiliteit, en (des)investeren in gas en waterstof. Netbeheer Nederland nodigde deelnemers nadrukkelijk uit om ook buiten hun eigen domein mee te denken.
• 17 september, Amersfoort. De 65%-versie bevatte de eerste volledige kwantificeringen per sector. Deelnemers bespraken plenair en in breakouts de belangrijkste aannames en uitkomsten: welke onderdelen zijn voldoende onderbouwd en waar is aanscherping nodig?
• 29 oktober, Utrecht. Deelnemers bespraken de inhoud van de 90%-versie. Dit was de laatste gelegenheid om aanpassingen aan te dragen voordat Netbeheer Nederland het rapport afrondt.

Kenniscoördinatie in de klankbordgroep flexibiliteit

Tussen de stakeholdersessies door kwam de klankbordgroep flexibiliteit meerdere keren bijeen. De deelnemers verdiepten zich in specifieke vormen van flexibiliteit, waaronder energieopslag. ESNL bracht inhoudelijke kennis en onderbouwing in en dacht mee over de uitwerking. Daarbij stonden onder meer de volgende vragen centraal:

• Welke indicatoren (KPI’s) kunnen helpen om de scenario’s te kalibreren en te valideren?
• Hoe haalbaar zijn de verschillende scenario’s?
• Welke randvoorwaarden zijn nodig om de geschetste ontwikkeling te realiseren?

Elektriciteitsopslag per segment in beeld

ESNL ziet in de nieuwe scenario’s meer aandacht voor de ontwikkeling van elektriciteitsopslag. Het gaat niet alleen om de verwachte omvang, maar ook om de segmenten en het tempo van de uitrol. De scenario’s onderscheiden de volgende segmenten:

• vehicle-to-grid (V2G): elektriciteit vanuit voertuigbatterijen terugleveren aan het net;
• batterijen bij bedrijven, waarbij datacenters apart zijn benoemd;
• opslag op dezelfde locatie als zonneparken (colocatie);
• opslag op dezelfde locatie als windparken (colocatie);
• zelfstandige opslagprojecten met een eigen netaansluiting (standalone, front-of-the-meter);
• opslag bij huishoudens en kleinzakelijke gebruikers.

Deze indeling helpt om de inpassing van opslag in het elektriciteitsnet beter te beoordelen. Elk segment heeft een ander effect op het net en sluit op een andere plek aan. ESNL beoordeelt de voorziene uitrol van batterijen en andere vormen van elektriciteitsopslag, afhankelijk van het scenario, als realistisch tot zeer ambitieus. De scenario’s beschrijven mogelijke ontwikkelingen, geen gegarandeerde realisatie.

Haalbare aannames voor standalone opslag

ESNL heeft aangedrongen op terughoudendheid bij de aannames over de schaalbaarheid van standalone opslagprojecten. Volgens ESNL houden alle scenario’s daar rekening mee. Stijgende nettarieven zetten de businesscase van grootschalige batterijen onder druk. ESNL signaleert daarnaast dat marktpartijen minder projecten realiseren dan eerder verwacht. ESNL wees al op de verwachte stijging van de nettarieven met circa 20% in 2027. Voor de opslagsector zijn haalbare financiële randvoorwaarden daarom belangrijk. ESNL pleit ervoor om die randvoorwaarden mee te wegen in de netplanning, zodat netbeheerders niet rekenen op opslagcapaciteit die mogelijk niet wordt gerealiseerd.

Vraagontwikkeling toetsen op vergelijkbare uitgangspunten

De ontwikkeling van de elektriciteitsvraag is een belangrijk uitgangspunt voor de netplanning. In de scenario’s voor de investeringsplannen 2024 neemt de vraag in het centrale scenario Klimaatambitie toe van 119 TWh in 2019 naar 184 TWh in 2030. Het rapport schetst daarmee een sterke groei. Dit komt neer op ruim 4% groei per jaar, met een bandbreedte van ruim 3% tot ruim 6% per jaar over de drie scenario’s.

Een motie van 27 mei 2026 noemt voor de KEV 2025 een elektriciteitsvraag van 136 TWh in 2030. Dat cijfer ligt lager dan het genoemde IP2024-cijfer, maar de vergelijking is niet één op één: IP2024 telt ook vraag van power-to-X en opslag mee, terwijl het hier gebruikte KEV-cijfer die niet omvat. Alleen een vergelijking met dezelfde afbakening kan duidelijk maken hoeveel de verwachte vraagontwikkeling daadwerkelijk verschilt.

ESNL pleit voor een realistische en goed onderbouwde vraagontwikkeling in de nieuwe scenario’s. Daarbij kijkt ESNL naar Koersvaste Middenweg en Vertraagde Transitie. Een vergelijking met eerdere scenario’s vraagt om dezelfde afbakening van de vraag en inzicht in de onderliggende aannames. Dat is belangrijk voor de opslagsector: de vraagontwikkeling bepaalt waar netbeheerders investeren en hoeveel ruimte het net biedt voor flexibiliteit en energieopslag.

Samenwerking voortzetten, aannames blijven toetsen

ESNL waardeert de samenwerking en de mogelijkheden die Netbeheer Nederland biedt om marktpartijen bij het scenarioproces te betrekken. Volgens ESNL helpt deze kennisuitwisseling om de aannames over energieopslag kritisch te toetsen en beter te laten aansluiten op de praktijk. Daarmee verbindt ESNL kenniscoördinatie met de belangenbehartiging van de opslagsector.

ESNL kijkt uit naar de publicatie van de definitieve Scenario’s 2027 door Netbeheer Nederland. Na die publicatie kan ESNL de uitkomsten duiden en toelichten wat ze betekenen voor de opslagsector. ESNL blijft graag betrokken bij de verdere uitwerking en toepassing, met aandacht voor de financiële, lokale en technische randvoorwaarden voor energieopslag. Zo werkt ESNL samen met haar netwerk aan een betrouwbaar, betaalbaar en onafhankelijk energiesysteem.